Παρασκευή, 29 Ιουνίου 2018

Η Ευρώπη, η «κυριαρχία» και η Αριστερά


Γράφει ο Αντώνης Νταβανέλλος

Η  σύνοδος των G7 τινάχθηκε στον αέρα, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε την υπογραφή των ΗΠΑ από το τελικό ανακοινωθέν της ομάδας των «7 μεγάλων» του καπιταλισμού (ΗΠΑ, Καναδάς, Ιαπωνία, Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία), με βασικό θέμα το «έντιμο εμπόριο», δηλαδή τις κρατικές πολιτικές που ρυθμίζουν τις σχέσεις μεταξύ των οικονομιών των μεγάλων χωρών.


Ο Τραμπ επι­τέ­θη­κε δη­μό­σια στον πρω­θυ­πουρ­γό του Κα­να­δά, Τζά­στιν Τρι­ντό, χα­ρα­κτη­ρί­ζο­ντάς τον «ανέ­ντι­μο και αδύ­να­μο», γε­γο­νός που προ­κά­λε­σε μια επί­σης σκλη­ρή απά­ντη­ση της κυ­βέρ­νη­σης του Κα­να­δά, που κάνει λόγο για «αντί­ποι­να» του Κα­να­δά απέ­να­ντι στους τε­λω­νεια­κούς δα­σμούς των ΗΠΑ στον χά­λυ­βα και στο αλου­μί­νιο. Οι Ευ­ρω­παί­οι δή­λω­σαν ότι «συ­νε­χί­ζουν να στη­ρί­ζουν τη συμ­φω­νία, που απο­τύ­πω­νε το κοινό ανα­κοι­νω­θέν των G7», όμως είναι κα­θα­ρό ότι η συμ­φω­νία αυτή είναι ήδη νεκρή, πριν στε­γνώ­σει το με­λά­νι στην υπο­γρα­φή της.

Πρό­κει­ται για μια θε­α­μα­τι­κή εξέ­λι­ξη που δεί­χνει ότι πρέ­πει να πά­ρου­με πολύ πιο σο­βα­ρά τις σκέ­ψεις και τις προ­ο­πτι­κές για τη στρο­φή στον «προ­στα­τευ­τι­σμό» και το πέ­ρα­σμα της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης κα­πι­τα­λι­στι­κής πα­γκο­σμιο­ποί­η­σης σε μια νέα φάση, πολύ πιο οξυ­μέ­νων αντα­γω­νι­σμών, στα όρια του οι­κο­νο­μι­κού πο­λέ­μου με­τα­ξύ των με­γά­λων κέ­ντρων της.

Είναι επί­σης φα­νε­ρό ότι η εξέ­λι­ξη αυτή απο­τε­λεί την υλική βάση για την ενί­σχυ­ση των ιδε­ο­λο­γι­κών και πο­λι­τι­κών «πλαι­σί­ων» στρο­φής προς τον εθνι­κι­σμό, το ρα­τσι­σμό και το μι­λι­τα­ρι­σμό, με­τα­ξύ των κα­θε­στω­τι­κών δυ­νά­με­ων διε­θνώς.

Την ίδια ώρα στην καρ­διά της Ευ­ρώ­πης, στην Ιτα­λία, συ­γκρο­τή­θη­κε τε­λι­κά η κυ­βέρ­νη­ση που στη­ρί­ζε­ται στη συμ­μα­χία της ακρο­δε­ξιάς Λέ­γκας του Ματέο Σαλ­βί­νι και των «λαϊ­κι­στών» του Κι­νή­μα­τος των 5 Αστέ­ρων (M5S). Μια από τις πρώ­τες πρά­ξεις της νέας κυ­βέρ­νη­σης ήταν η από­φα­ση να κλεί­σει όλα τα λι­μά­νια της Ιτα­λί­ας για τους πρό­σφυ­γες, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας την πρό­θε­σή της να κάνει πράξη την πο­λι­τι­κή «μη­δε­νι­κής ανο­χής» απέ­να­ντι στους πρό­σφυ­γες και τους με­τα­νά­στες, όπως έχει υπο­σχε­θεί ο ρα­τσι­στής Σαλ­βί­νι.

Αυτές οι εξε­λί­ξεις «επι­κοι­νω­νούν» με­τα­ξύ τους; Πριν λίγες μέρες ολο­κλή­ρω­σε την πε­ριο­δεία του στην Ευ­ρώ­πη (όπου επι­σκέ­φτη­κε τις Ιτα­λία, Ελ­βε­τία, Γερ­μα­νία, Γαλ­λία και Ουγ­γα­ρία) ο ακρο­δε­ξιός πρώην σύμ­βου­λος και «μέ­ντο­ρας» του Τραμπ, Στί­βεν Μπά­νον. Ο Μπά­νον, που έπαι­ξε κα­θο­δη­γη­τι­κό ρόλο στην εκλο­γι­κή νίκη του Τραμπ, υπο­στή­ρι­ξε στη συ­νέ­χεια τόσο «ακραί­ες» πο­λι­τι­κές, που υπο­χρέ­ω­σε το αμε­ρι­κα­νι­κό establishment να απαι­τή­σει από τον Τραμπ την απο­μά­κρυν­σή του. Κατά την ευ­ρω­παϊ­κή πε­ριο­δεία του ο Μπά­νον χα­ρα­κτή­ρι­σε τον Βί­κτορ Ορ­μπάν ως «τον πιο ση­μα­ντι­κό ηγέτη αυτή τη στιγ­μή στην Ευ­ρώ­πη», υπο­στή­ρι­ξε ανοι­χτά το σχη­μα­τι­σμό κυ­βέρ­νη­σης Σαλ­βί­νι-M5S στην Ιτα­λία, έγινε δε­κτός με τυ­μπα­νο­κρου­σί­ες από τη Μαρίν Λεπέν και δή­λω­σε πλήρη υπο­στή­ρι­ξη στο ακρο­δε­ξιό κόμμα AfD στη Γερ­μα­νία και στο ξε­νο­φο­βι­κό UKIP στη Βρε­τα­νία. Δή­λω­σε θερ­μός υπο­στη­ρι­κτής μιας στρα­τη­γι­κής επι­στρο­φής στην «εθνι­κή κυ­ριαρ­χία» και προ­α­νήγ­γει­λε την πλού­σια χρη­μα­το­δό­τη­ση στα «εθνι­κι­στι­κά και λαϊ­κι­στι­κά sites» που, κατά την πρό­βλε­ψή του, θα «κλέ­ψουν την πα­ρά­στα­ση» μέσα στο 2019 –τη χρο­νιά των ευ­ρω­ε­κλο­γών στην Ευ­ρώ­πη. Ο Μπά­νον τάσ­σε­ται υπέρ της «συμ­φι­λί­ω­σης» με τη Ρωσία του Πού­τιν, υπέρ της «ανο­χής» απέ­να­ντι στον Άσαντ, υπέρ της συ­γκέ­ντρω­σης δυ­νά­με­ων κατά της Κίνας και του «άξονα» των ισλα­μι­στών (Ιράν, Τουρ­κία), που «απει­λούν» τους χρι­στια­νι­κούς-λευ­κούς λαούς στην Ευ­ρώ­πη και στον κόσμο.

Ασφα­λώς δεν υπο­στη­ρί­ζου­με κά­ποια θε­ω­ρία «συ­νω­μο­σί­ας». Άλ­λω­στε αυτός ο ανορ­θο­λο­γι­σμός απο­τε­λεί χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό γνώ­ρι­σμα των ακρο­δε­ξιών σαν τον Μπά­νον και τους Ευ­ρω­παί­ους ομο­λό­γους του. Όμως, ταυ­τό­χρο­να, αυτές οι πο­λι­τι­κές θέ­σεις, που επι­τί­θε­νται στην «πα­γκο­σμιο­ποί­η­ση» από τα δεξιά, από μια σκο­πιά εθνι­κι­στι­κής και συ­νά­μα νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης στρα­τη­γι­κής «εθνι­κής κυ­ριαρ­χί­ας» έχουν ήδη πλη­θύ­νει αρ­κε­τά και είναι λάθος να μην αντι­με­τω­πί­ζο­νται συ­νε­κτι­κά από τη ρι­ζο­σπα­στι­κή Αρι­στε­ρά.

Ασφα­λώς, επί­σης, η τάση αυτή δεν είναι μο­να­δι­κή, ούτε και κυ­ρί­αρ­χη. Στην Ευ­ρώ­πη η τάση που επι­μέ­νει στη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη πα­γκο­σμιο­ποί­η­ση, η τάση που συ­γκλί­νει στο «ακραίο κέ­ντρο», η τάση που συμ­βο­λί­ζουν η Μέρ­κελ και ο Μα­κρόν, πα­ρα­μέ­νει ως τάση απο­φα­σι­στι­κής ισχύ­ος, παρά τα αυ­ξη­μέ­να προ­βλή­μα­τα και τις αμ­φι­σβη­τή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζει μετά το Brexit και την άνοδο του ρεύ­μα­τος του ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμού.

Στην Ισπα­νία άλ­λω­στε –σε μια χώρα με ανά­λο­γο μέ­γε­θος και ση­μα­σία με την Ιτα­λία– εί­χα­με μια δια­φο­ρε­τι­κή εξέ­λι­ξη. Η κυ­βέρ­νη­ση της Δε­ξιάς έπεσε, κάτω από τις απο­κα­λύ­ψεις για τη δια­φθο­ρά του κόμ­μα­τος του Ραχόι, και το κα­θε­στώς εμπι­στεύ­τη­κε τη δια­χεί­ρι­ση της χώρας σε μια κυ­βέρ­νη­ση μειο­ψη­φί­ας των σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τών. Οι σο­σιαλ­φι­λε­λεύ­θε­ροι του Σάν­τσεζ κα­λού­νται να βγά­λουν τα κά­στα­να από τη φωτιά της κρί­σης, μπρο­στά στην οποία απέ­τυ­χε ο Ραχόι, ελ­πί­ζο­ντας να απαι­τή­σουν «ανοχή» από τους πο­τα­μί­σιους Ciudadanos, αλλά και από την ηγε­σία του Πο­δέ­μος. Κατά τον ισπα­νι­κό Τύπο, η πτώση του Ρα­χό­ρι, μετά από μια πρό­τα­ση μομ­φής, συ­νι­στά «τη σο­βα­ρό­τε­ρη πο­λι­τι­κή κρίση στην Ισπα­νία, μετά το θά­να­το του Φράν­κο».

Αυτό είναι το ση­μείο που πρέ­πει να κρα­τή­σου­με. Οι δι­χα­σμοί, οι τα­λα­ντεύ­σεις, οι στρα­τη­γι­κές απο­κλί­σεις μέσα στο εσω­τε­ρι­κό των κυ­ρί­αρ­χων τά­ξε­ων, είναι το αδιά­ψευ­στο ση­μά­δι ότι η κρίση που ξέ­σπα­σε το 2008 συ­νε­χί­ζει αμεί­ω­τα να ρο­κα­νί­ζει τις προ­ο­πτι­κές του συ­στή­μα­τος διε­θνώς, έχο­ντας πε­ρά­σει ήδη από το επί­πε­δο της οι­κο­νο­μί­ας στο πεδίο της πο­λι­τι­κής. Η «πε­ρι­πέ­τεια» της απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σης που άρ­χι­σε το 2008, που ήδη έχει αλ­λά­ξει τον πο­λι­τι­κό χάρτη σε με­γά­λα τμή­μα­τα του κό­σμου, συ­νε­χί­ζε­ται με επι­τα­χυ­νό­με­νο ρυθμό, οδη­γώ­ντας τα μα­ζι­κά κι­νή­μα­τα και τις δρα­στή­ριες δυ­νά­μεις της Αρι­στε­ράς (όσες του­λά­χι­στον δεν επι­λέ­γουν να απο­συρ­θούν στην ηρε­μία της ιδε­ο­λο­γι­κής κρι­τι­κής) μπρο­στά σε δύ­σκο­λα δι­λήμ­μα­τα και κρί­σι­μες απο­φά­σεις.

Κυ­ριαρ­χία;

Από την ελ­λη­νι­κή εμπει­ρία, από το κα­λο­καί­ρι της υπο­τα­γής της ηγε­σί­ας του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ το 2015, έχει γίνει σαφές ότι το βάρος του συν­θή­μα­τος για «λαϊκή κυ­ριαρ­χία» πρέ­πει να ενι­σχυ­θεί μέσα στην προ­γραμ­μα­τι­κή συ­γκρό­τη­ση και την πο­λι­τι­κή πρα­κτι­κή των δυ­νά­με­ων της ρι­ζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς διε­θνώς. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα πρό­κει­ται για τη θε­με­λιώ­δη διεκ­δί­κη­ση δη­μο­κρα­τι­κών ελευ­θε­ριών: για το δι­καί­ω­μα ενός λαού να απο­φα­σί­ζει ο ίδιος για τις προ­ο­πτι­κές και το μέλ­λον του. Δεν είναι τυ­χαίο, άλ­λω­στε, ότι τα μνη­μό­νια και το κουαρ­τέ­το έχουν θέσει όλες τις σο­βα­ρές οι­κο­νο­μι­κές και κοι­νω­νι­κές απο­φά­σεις στην έγκρι­ση μη-εκλεγ­μέ­νων «σω­μά­των», όπως η Κο­μι­σιόν, το ΔΝΤ και η ΕΚΤ.

Όμως αυτό το θε­μι­τό και ανα­γκαίο προ­γραμ­μα­τι­κό και πο­λι­τι­κό «βήμα» δεν ταυ­τί­ζε­ται με τις στρα­τη­γι­κές «εθνι­κής κυ­ριαρ­χί­ας». Γιατί εδώ, η έν­νοια της «κυ­ριαρ­χί­ας» διευ­ρύ­νε­ται και στα ζη­τή­μα­τα που αφο­ρούν τον αντα­γω­νι­σμό με­τα­ξύ κυ­ρί­αρ­χων τά­ξε­ων και κρα­τών. Γιατί εδώ, η έν­νοια της «κυ­ριαρ­χί­ας» οδη­γεί σε μια υπο­θε­τι­κή ενο­ποί­η­ση των συμ­φε­ρό­ντων και των προ­ο­πτι­κών του «έθνους», σε βάρος της ανα­γκαί­ας ανε­ξαρ­τη­σί­ας των κυ­ριαρ­χού­με­νων τά­ξε­ων στο εσω­τε­ρι­κό της κάθε χώρας, απέ­να­ντι στις δυ­νά­μεις του κε­φα­λαί­ου. Και μετά από αρ­κε­τά χρό­νια μνη­μο­νια­κής εμπει­ρί­ας, θα έπρε­πε να είναι σαφές ότι τα αι­τή­μα­τα και οι ελ­πί­δες του κό­σμου μας δεν έχουν τί­πο­τα το κοινό με την πο­λι­τι­κή της ντό­πιας αστι­κής τάξης, που ταυ­τί­στη­κε πλή­ρως με τη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη λι­τό­τη­τα και τις μνη­μο­νια­κές αντι­με­ταρ­ρυθ­μί­σεις.

Το πιο εν­δει­κτι­κό είναι ότι οι στρα­τη­γι­κές «εθνι­κής κυ­ριαρ­χί­ας» οδη­γούν τους οπα­δούς τους σε επι­κίν­δυ­νο απο­προ­σα­να­το­λι­σμό σε σχέση με τις διε­θνείς εξε­λί­ξεις. Οι συγ­χύ­σεις που εκ­δη­λώ­θη­καν σχε­τι­κά με τις εκτι­μή­σεις για το Brexit, για τη νίκη του Τραμπ, για τις συ­νέ­πειες της νίκης του Σαλ­βί­νι κ.ο.κ ήταν απλά προει­δο­ποι­ή­σεις. Όταν σε αρι­στε­ρά sites φτά­νουν να δη­μο­σιεύ­ο­νται φρά­σεις όπως: «Είναι ελά­χι­στες έως ανύ­παρ­κτες οι επα­να­προ­ω­θή­σεις στην Τουρ­κία(!) κυ­ρί­ως λόγω ιδε­ο­λη­ψιών της κυ­βέρ­νη­σης(!), καθώς δεν θέλει να βλέ­πει αλ­λο­δα­πούς να επι­στρέ­φουν πίσω στην Τουρ­κία και μά­λι­στα σε με­γά­λους αριθ­μούς(!)», τότε γί­νε­ται φα­νε­ρό ότι οι λο­γι­κές της «εθνι­κής κυ­ριαρ­χί­ας» μπο­ρεί να φτά­σουν και σε απα­ρά­δε­κτη υπο­βάθ­μι­ση ταυ­το­τι­κών στοι­χεί­ων της Αρι­στε­ράς, όπως ο αντι­ρα­τσι­σμός. Και αυτές είναι πραγ­μα­τι­κά επι­κίν­δυ­νες ιδε­ο­λη­ψί­ες που πρέ­πει να ανα­σκευα­στούν.

Στην εποχή μας η πάλη για δη­μο­κρα­τία, η πάλη για αυ­θε­ντι­κά λαϊκή κυ­ριαρ­χία, είναι άμεσα συν­δε­δε­μέ­νη με το κοι­νω­νι­κό υπό­βα­θρό της, με την πάλη για την ανα­τρο­πή της λι­τό­τη­τας. Που πάει να πει ότι ο ορί­ζο­ντας αυτής της πάλης είναι η γε­νι­κό­τε­ρη σο­σια­λι­στι­κή απε­λευ­θέ­ρω­ση και όχι η επι­στρο­φή στο επι­κίν­δυ­νο έδα­φος των εθνι­κών αντα­γω­νι­σμών.

24 Ιουνίου 2018
Πηγή : Ερ­γα­τι­κή Αρι­στε­ρά

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου